Галимнәр шикәр камышы һәм бамбуктан ясалган "яшел" савыт-саба җыелмасын эшләделәр, ул уңайлы һәм гамәли, пластик стаканнарга һәм башка бер тапкыр кулланыла торган пластик савытларга потенциаль альтернатива булырга өметләнә. Традицион пластиклар яки биологик яктан таркала торган полимерлар 450 елга кадәр яки югары температураларда таркала алса да, бу токсик булмаган һәм экологик яктан чиста материал нибары 60 көн эчендә таркала һәм иртәнге кофе яки үзегез белән алып китү өчен җитәрлек чиста. Бу пластик альтернатива турында мәкалә Matter журналында 2020 елның 12 ноябрендә бастырылган.
«Дөресен генә әйткәндә, мин 2007 елда АКШка беренче тапкыр килгәч, супермаркетларда бер тапкыр кулланыла торган пластик савытларның киң таралуына гаҗәпләндем», - ди Төньяк-көнчыгыш университетының корреспондент авторы Джули Хонгли. «Алар безнең тормышыбызны уңайлырак итә, ләкин алар шулай ук әйләнә-тирә мохиттә таркалмый торган чүп-чарга әйләнәләр». Соңрак семинарларда һәм очрашуларда чүплеккә күбрәк пластик савытлар, тәлинкәләр һәм пычак-кабаклар ташлануын күргәч, ул: «Без күбрәк тотрыклы материаллар куллана алабызмы?» - дип уйланды.
Пластик азык-төлек савытларына альтернатива эзләп, Чжу һәм аның хезмәттәшләре бамбук һәм азык-төлек сәнәгате калдыкларының иң зур чыганакларының берсе - шикәр камышы багасы материалына мөрәҗәгать иттеләр. Команда озын, нечкә бамбук җепселләрен кыска, калын багас җепселләре белән тоташтырып, тыгыз челтәр барлыкка китерде һәм бу ике материалдан механик яктан тотрыклы һәм биологик яктан таркала торган савытлар ясады. Бу яңа экологик яктан чиста савытлар пластик кебек нык һәм сыеклыкларны саклый алучан гына түгел, ә алар шулай ук тулысынча зарарсызландырылмаган кабат эшкәртелгән материаллардан ясалган биологик яктан таркала торган савытларга караганда чистарак. Алар туфракта 30-45 көннән соң таркала башлыйлар һәм 60 көннән соң тулысынча деформацияләнәләр.
"Азык-төлек савытлары ясау җиңел эш түгел. Алар биологик яктан таркала торган гына түгел," диде Чжу. "Бер яктан, безгә азык-төлек өчен куркынычсыз материал кирәк; икенче яктан, савыт дымлы булганда югары механик ныклыкка ия булырга һәм бик чиста булырга тиеш, чөнки ул кайнар кофе һәм кайнар төшке аш саклау өчен кулланылачак."
Тикшеренүчеләр формага салынган савыт-сабаның майга һәм суга чыдамлыгын яхшырту, дымлы мохиттә ныклыгын тәэмин итү өчен азык-төлек сәнәгатендә киң кулланыла торган экологик яктан чиста химик матдә - алкил кетендимер (AKD) өстәделәр. Бу ингредиент ярдәмендә яңа савыт-саба коммерциядә сатыла торган биологик яктан таркала торган азык-төлек савытларыннан, мәсәлән, башка шикәр камышы савыт-сабаларыннан һәм йомырка картоннарыннан механик ныклык, майга чыдамлык һәм токсик булмау ягыннан яхшырак эшләде.
Тикшеренүчеләр тарафыннан эшләнгән стаканнарның тагын бер өстенлеге бар: углерод эзе сизелерлек кимегән. Яңа продуктны җитештерү процессы гадәти пластик савытларга караганда 97% ка кимрәк CO2 чыгара, ә кәгазь һәм биологик яктан таркала торган пластикка караганда 65% ка кимрәк. Команданың киләсе максаты - җитештерү процессының энергия нәтиҗәлелеген арттыру һәм аны пластик белән көндәшлеккә сәләтле итү өчен чыгымнарны тагын да киметү. Яңа материалдан ясалган стаканнар биологик яктан таркала торган пластиктан ясалган стаканнарга караганда ике тапкыр кыйммәтрәк (тоннасына 2333 доллар) булса да (тоннасына 4750 доллар), традицион пластик стаканнар барыбер бераз арзанрак (тоннасына 2177 доллар).
"Кешеләрнең бер тапкыр кулланыла торган савытларны куллануын туктату кыен, чөнки алар арзан һәм уңайлы", - диде Чжу. "Ләкин мин бу бер тапкыр кулланыла торган савытларны җитештерү өчен экологик яктан чистарак, биологик яктан таркала торган материаллар куллану яхшы чишелеш булыр дип уйлыйм."
Чыганак: Лю Чао, Луань Пенчэн, Ли Цян, Чен Чжэн, Сун Сяо, Цао Дасян һәм Чжу Хунли, “Пластикка альтернатива буларак шикәр камышы-бамбук гибрид җепселләреннән ясалган биологик яктан таркала торган, гигиеник һәм компостлана торган савыт-саба”, Matter, 2020 елның 12 ноябре. DOI: 10.1016/j.matt.2020.10.004
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 10 сентябре